ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ETC ΚΑΙ ETN

Κατανόηση των ETC και των ETN

Τα Εμπορεύματα που Διαπραγματεύονται σε Χρηματιστήριο (ETC) και τα Ομόλογα που Διαπραγματεύονται σε Χρηματιστήριο (ETN) είναι επενδυτικά προϊόντα που διαπραγματεύονται σε χρηματιστήρια παρόμοια με τα Διαπραγματεύσιμα σε Χρηματιστήριο Αμοιβαία Κεφάλαια (ETF), αλλά με σημαντικές διαφορές στην υποκείμενη δομή, το προφίλ κινδύνου και την έκθεση σε περιουσιακά στοιχεία.

Τι είναι τα ETC;

Τα ETC, ή αλλιώς Εμπορεύματα που Διαπραγματεύονται σε Χρηματιστήριο, είναι χρηματοοικονομικά μέσα που παρέχουν στους επενδυτές έκθεση στην τιμή ενός εμπορεύματος ή ενός καλαθιού εμπορευμάτων. Σε αντίθεση με τα ETF, τα οποία συνήθως επενδύουν σε ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο μετοχών ή ομολόγων, τα ETC δομούνται ως χρεωστικοί τίτλοι που παρακολουθούν την απόδοση μεμονωμένων εμπορευμάτων όπως ο χρυσός, το πετρέλαιο ή τα γεωργικά προϊόντα.

Στην Ευρώπη, τα ETC συχνά ιδρύονται στο πλαίσιο των ΟΣΕΚΑ (Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίες) ή στο πιο ευέλικτο πλαίσιο εκτός ΟΣΕΚΑ. Είτε υποστηρίζονται φυσικά — διατηρώντας το πραγματικό εμπόρευμα σε αποθήκευση — είτε υποστηρίζονται συνθετικά χρησιμοποιώντας swaps και παράγωγα για την αναπαραγωγή αποδόσεων.

Τι είναι τα ETN;

Τα ETN, ή αλλιώς Exchange-Traded Notes, είναι μη εξασφαλισμένες ομολογίες χρέους που εκδίδονται από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Αντί να κατέχουν άμεσα το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο, τα ETN υπόσχονται να πληρώσουν τις αποδόσεις ενός συγκεκριμένου δείκτη ή benchmark, μείον τις αμοιβές. Δεδομένου ότι τα ETN δεν είναι εξασφαλισμένα, η απόδοσή τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πιστοληπτική ικανότητα της εκδούσας τράπεζας ή του ιδρύματος.

Συνήθως, τα ETN χρησιμοποιούνται για την απόκτηση έκθεσης σε αγορές με δύσκολη πρόσβαση, μοχλευμένες ή αντίστροφες στρατηγικές ή εξειδικευμένα benchmarks σε εμπορεύματα, νομίσματα ή δείκτες μεταβλητότητας. Προσφέρουν στους επενδυτές την ευκαιρία να έχουν πρόσβαση σε σύνθετες στρατηγικές μέσω ενός μόνο εισηγμένου τίτλου.

Κύριες διαφορές μεταξύ ETC και ETN

• Υποστήριξη: Τα ETC μπορεί να υποστηρίζονται φυσικά, ενώ τα ETN είναι συνήθως μη εξασφαλισμένα χρέη.
• Κίνδυνος Εκδότη: Τα ETN ενέχουν πιστωτικό κίνδυνο εκδότη, ενώ ορισμένα ETC ενδέχεται να τον μετριάσουν με εξασφάλιση.
• Δομή Απόδοσης: Τα ETC παρακολουθούν τις τιμές των εμπορευμάτων, συχνά χρησιμοποιώντας συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης ή φυσικά περιουσιακά στοιχεία. Τα ETN παρακολουθούν δείκτες.
• Λήξη: Τα ETN μπορεί να έχουν καθορισμένη ημερομηνία λήξης. Τα ETC γενικά δεν το κάνουν.
• Φορολογική Μεταχείριση: Οι φορολογικές επιπτώσεις ποικίλλουν ανάλογα με τη δικαιοδοσία και τη δομή.

Δημοτικότητα και Περιπτώσεις Χρήσης

Τόσο τα ETC όσο και τα ETN υιοθετούνται ευρύτερα στις ευρωπαϊκές αγορές, ειδικά από θεσμικούς επενδυτές που επιδιώκουν στοχευμένη έκθεση σε μη μετοχικά περιουσιακά στοιχεία. Οι ιδιώτες επενδυτές μπορούν επίσης να τα θεωρήσουν ως εργαλεία για διαφοροποίηση ή κερδοσκοπία, αν και πρέπει να κατανοήσουν τους υποκείμενους κινδύνους.

Δομικά Στοιχεία των ETC και των ETN

Ο σχεδιασμός των ETC και των ETN επηρεάζει τα οφέλη και τους κινδύνους τους. Η κατανόηση των λεπτομερειών της κατασκευής τους βοηθά τους επενδυτές να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να αξιολογούν πώς εντάσσονται σε μια στρατηγική χαρτοφυλακίου.

Λεπτομέρειες Δομής ETC

Τα ETC στοχεύουν στην παρακολούθηση της απόδοσης ενός συγκεκριμένου εμπορεύματος και συνήθως δομούνται με έναν από τους δύο τρόπους:

• Φυσικά Υποστηριζόμενα ETC: Αυτά διατηρούν πραγματικά εμπορεύματα (όπως ράβδους χρυσού) σε ασφαλή θησαυροφυλάκια. Κάθε μετοχή ETC αντιστοιχεί σε μια ορισμένη ποσότητα του εμπορεύματος που κατέχεται φυσικά. Αυτή η δομή παρέχει ασφάλεια και μειώνει τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου.
• Συνθετικά ETC: Αυτά αναπαράγουν αποδόσεις μέσω συμβολαίων παραγώγων, συνήθως swaps ή futures. Ενώ είναι φθηνότερα και πιο ευέλικτα, τα συνθετικά ETC εισάγουν κίνδυνο αντισυμβαλλομένου ανάλογα με τη φερεγγυότητα και τη στρατηγική αντιστάθμισης κινδύνου του παρόχου swap.

Λεπτομέρειες Δομής ETN

Τα ETN εκδίδονται από τράπεζες ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ουσιαστικά αποτελούν υποσχέσεις καταβολής απόδοσης με βάση ένα περιουσιακό στοιχείο αναφοράς, όπως έναν δείκτη αγοράς ή την απόδοση της στρατηγικής. Δεδομένου ότι τα ETN είναι μη εξασφαλισμένο χρέος, δεν υπάρχει εγγύηση που να τα υποστηρίζει. Αντ' αυτού, οι επενδυτές βασίζονται στην ικανότητα του εκδότη να αποπληρώσει.

Βασικές πτυχές των ETN περιλαμβάνουν:

• Αποδόσεις συνδεδεμένες με πιστωτικό κίνδυνο: Η αποπληρωμή εξαρτάται τόσο από τον δείκτη αναφοράς όσο και από την οικονομική υγεία του εκδότη.
• Πλεονεκτήματα συναλλαγών: Η ρευστότητα είναι συνήθως υψηλή καθώς τα ETN διαπραγματεύονται σε μεγάλα χρηματιστήρια. Η τιμολόγηση είναι σχετικά διαφανής και αποτελεσματική.
• Χωρίς σφάλμα παρακολούθησης: Σε αντίθεση με τα ETF, τα οποία ενδέχεται να εμφανίζουν σφάλμα παρακολούθησης λόγω διαχείρισης χαρτοφυλακίου, τα ETN παρακολουθούν με ακρίβεια τον δείκτη αναφοράς εάν διακρατούνται μέχρι τη λήξη, υποθέτοντας ότι δεν συμβαίνει πιστωτικό γεγονός.

Οφέλη των ETC και των ETN

Αυτά τα μέσα επιτρέπουν στους επενδυτές να:

• Πρόσβαση σε συγκεκριμένες αγορές ή στρατηγικές: Εμπορεύματα, δείκτες μεταβλητότητας ή μοχλευμένες θέσεις.
• Διαφοροποίηση χαρτοφυλακίων: Μείωση της εξάρτησης από μετοχές και ομόλογα.
• Ευέλικτη συναλλαγή: Οι καταχωρίσεις σε μεγάλα χρηματιστήρια επιτρέπουν εύκολη πρόσβαση κατά τις ώρες λειτουργίας της αγοράς.
• Ελαχιστοποίηση λειτουργικού φόρτου: Δεν χρειάζεται διαχείριση της ροής συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης ή της φυσικής αποθήκευσης εμπορευμάτων.

Ρόλος και Αρμοδιότητες

Ο πάροχος ETC ή ETN είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση της δομής του προϊόντος, την εξασφάλιση (εάν ισχύει) και την παροχή ρευστότητας. Οι αξιόπιστοι εκδότες προσφέρουν επίσης διαφάνεια σχετικά με τις χρεώσεις, την έκθεση σε αντισυμβαλλόμενο και τις μετρήσεις απόδοσης. Ωστόσο, αυτός ο ρόλος δίνει επίσης αυξημένη σημασία στη δέουσα επιμέλεια κατά την επιλογή προϊόντων.

Εξέταση του Πιστωτικού και Δομικού Κινδύνου

Παρόλο που τα ETC και τα ETN προσφέρουν εύκολη πρόσβαση σε σύνθετες στρατηγικές και περιουσιακά στοιχεία, δεν έρχονται χωρίς κινδύνους. Οι επενδυτές πρέπει να αξιολογήσουν διεξοδικά τους πιστωτικούς και δομικούς κινδύνους που ενυπάρχουν σε αυτούς τους τίτλους πριν από την κατανομή κεφαλαίου.

Πιστωτικός Κίνδυνος στα ETN

Δεδομένου ότι τα ETN είναι μη εξασφαλισμένες υποχρεώσεις χρέους, ο σημαντικότερος κίνδυνος είναι η πιθανή αθέτηση του εκδότη. Εάν η εκδούσα τράπεζα καταστεί αφερέγγυα, οι επενδυτές ενδέχεται να χάσουν μέρος ή το σύνολο του κεφαλαίου τους, ανεξάρτητα από την απόδοση του περιουσιακού στοιχείου αναφοράς. Οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας του εκδότη μπορεί να προσφέρουν κάποια ένδειξη πιστοληπτικής ικανότητας, αλλά αυτές μπορούν να αλλάξουν γρήγορα σε περίπτωση επιδείνωσης των συνθηκών της αγοράς.

Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 ανέδειξε αυτόν τον κίνδυνο, καθώς προϊόντα που συνδέονται με ιδρύματα όπως η Lehman Brothers κατέστησαν άχρηστα μετά την κατάρρευση της εταιρείας. Είναι μια έντονη υπενθύμιση ότι ακόμη και τα εξέχοντα ιδρύματα δεν είναι άτρωτα σε πιστωτικά γεγονότα.

Κίνδυνος Αντισυμβαλλομένου σε Συνθετικά ETC

Στα συνθετικά ETC, οι αποδόσεις παρέχονται μέσω συμφωνίας ανταλλαγής με έναν αντισυμβαλλόμενο, συχνά ένα μεγάλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Εάν αυτός ο αντισυμβαλλόμενος δεν τηρήσει τη σύμβαση, το ETC μπορεί να δυσκολευτεί να επιτύχει τους στόχους απόδοσης. Ενώ πολλά ETC ενσωματώνουν συμφωνίες εγγύησης ή απασχολούν πολλαπλούς αντισυμβαλλομένους, αυτό δεν εξαλείφει εντελώς τον κίνδυνο.

Τα υψηλά επίπεδα διαφάνειας και κανονιστικής εποπτείας μπορούν να μετριάσουν αυτές τις ανησυχίες, αλλά οι επενδυτές θα πρέπει να αξιολογήσουν:

• Αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας αντισυμβαλλομένου
• Όροι και όρια εγγύησης
• Όρια έκθεσης σε swap
• Διαφοροποίηση μεταξύ παρόχων swap

Κίνδυνοι Αγοράς και Ρευστότητας

Τόσο τα ETC όσο και τα ETN ενδέχεται να υπόκεινται σε μεταβλητότητα της τιμής της αγοράς που δεν σχετίζεται με το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. Παράγοντες όπως οι όγκοι συναλλαγών, τα spreads και το κλίμα της αγοράς μπορούν να προκαλέσουν απόκλιση των τιμών από την Καθαρή Αξία Ενεργητικού (NAV), ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια περιόδων πίεσης.

Ο κίνδυνος ρευστότητας παρουσιάζει επίσης προκλήσεις. Ενώ αυτά τα μέσα είναι εισηγμένα σε χρηματιστήρια, οι περίοδοι αναταραχής της αγοράς μπορούν να δυσκολέψουν την είσοδο ή την έξοδο από θέσεις χωρίς να προκύψουν σημαντικές εκπτώσεις τιμών. Οι εκδότες μπορούν επίσης να αναστείλουν τις δημιουργίες ή τις εξαγορές, μειώνοντας περαιτέρω τη ρευστότητα.

Κανονιστικός Κίνδυνος

Οι αλλαγές στη ρύθμιση - για παράδειγμα, η αναταξινόμηση των ETC ώστε να εμπίπτουν στο MiFID II ή οι περιορισμοί στην έκθεση λιανικής σε σύνθετα παράγωγα - μπορούν να διαταράξουν την προσβασιμότητα ή την ελκυστικότητα. Τα προϊόντα που εδρεύουν σε διαφορετικές δικαιοδοσίες ενδέχεται επίσης να ακολουθούν διαφορετικά πρότυπα γνωστοποίησης και προστασίας. Συνεπώς, οι επενδυτές πρέπει να παραμένουν ενημερωμένοι για τα εξελισσόμενα κανονιστικά τοπία.

Βέλτιστες Πρακτικές για τη Διαχείριση Κινδύνου

Για να διαχειριστούν αποτελεσματικά αυτούς τους κινδύνους, οι επενδυτές θα πρέπει να υιοθετήσουν μια πολύπλευρη προσέγγιση:

• Διαφοροποίηση της Έκθεσης του Εκδότη: Αποφύγετε την υπερβολική εξάρτηση από έναν μόνο εκδότη ή αντισυμβαλλόμενο.
• Διεξαγωγή Πιστωτικής Ανάλυσης: Εξετάστε τις οικονομικές καταστάσεις και τις αξιολογήσεις των εκδοτών για να εντοπίσετε επιδείνωση.
• Κατανόηση των Όρων του Προϊόντος: Διαβάστε προσεκτικά το ενημερωτικό δελτίο, το πρόγραμμα χρεώσεων και τις ρυθμίσεις εξασφάλισης.
• Χρήση Εντολών Ορίου: Μετριάστε τους κινδύνους εκτέλεσης κατά τη διάρκεια περιόδων μεταβλητότητας.

Συμπερασματικά, ενώ τα ETC και τα ETN παρουσιάζουν χρήσιμα εργαλεία για τους σύγχρονους επενδυτές, δεν είναι απαλλαγμένα από κινδύνους. Η προσεκτική εξισορρόπηση της έκθεσης και η διατήρηση της επίγνωσης των δομικών περιπλοκών είναι απαραίτητες για την αποτελεσματική ενσωμάτωση σε ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο.